Nɛrɛmuguman ye yiri ye min be sɔrɔ Juglandaceae denbaya kɔnɔ ani Juglandus suguya la. Yiri min furaburuw be bɔ, a ka ca Ameriki worodugu fan fɛ, Erɔpu worodugu fan fɛ ani mara wɛrɛw la. Nɛrɛmuguman ye fɛn ɲuman ye min be se ka kɛ ka minanw ni kɔnɔyɔrɔw masiri. Ka fara mahogani, teak ani cerise yiriw kan, a be lɔn i n’a fɔ yiri tɔgɔtigi naani minw be diɲɛ kɔnɔ. Danfara min be yiriden nɛrɛmuguman ni yiriden dusukun cɛ, o gwɛnin lo.
Sapwood be kɛ nɛrɛmuguman ye ka taga se nɛrɛmuguman ma, a dusukun yiri be nɛrɛmuguman ye ka taga se nɛrɛmuguman ma, tuma dɔw la a be ni ɲɛgɛn wulemanw ye, ani yɔrɔ gwilimanw be don u ni ɲɔgɔn cɛ. N’a be fiɲɛ na wagatijan kɔnɔ, a be kɛ sokola ye ani a be falen yɔrɔ minw na, u be dan na. Noyer fiman ka fani be mɛnɛmɛnɛ, kasa wala diya kɛrɛnkɛrɛnnin tɛ yen, a be mugu tilennin lo, a ka ɲi fɔɔ a ka ɲi dɔɔni ani a be kɛ kelen ye. A kulɛri gwiliman n’a ka yɛlɛma ɲuman kosɔn, nɛrɛmuguman fana ka ɲi kosɔbɛ ka kɛ tabali ni sigilanw sanfɛla ye.
O yiri gwiliman min ɲɛgɛnw ka ca kosɔbɛ, a ka kisɛ kulɛri ka ca ani a be mɔgɔ ɲɛɛ sama tuma caaman na n’a y’a suma ni yiri mahogani ye. O la, a ka ɲi ka baara caaman kɛ i n’a fɔ: boon kɔnɔ yiriw, boonw lɔli, yɛlɛyɛlɛnanw, boonw lɔli, boonw lɔli ani minanw ni dugukolow lɔli. Hali ni yiri nin ka gwɛlɛ, a be se ka baara kɛ n’a ye nɔgɔman na ani a be se ka baara kɛ ni fɛɛrɛ sifa bɛɛ ye, i n’a fɔ ka lɔgɔw nɔrɔ ɲɔgɔn na ani k’u yɛlɛma.
Nafa minw be sɔrɔ yiri nɛrɛmuguman na
1: Kulɛri cɛɲumannin:Yiri min be kɛ ni nɛrɛmuguman ye, o ɲɛgɛn ka di nka a ka ɲi, o be yɔrɔ bɛɛ latanga ani ka mɔgɔw cɛɲumanya.
2: Tekisitiri cɛɲumannin:Yiri min be kɛ ni nɛrɛmuguman ye, o cogoya tɛ kelen ye, o be minan kelen kelen bɛɛ cɛɲumanya cogo wɛrɛ la.
3: Farikolo ka jogo ɲumanw:Yiri min be weele ko nɛrɛmuguman, o ka gɛlɛya, a ka barika ani a ka basigi, o bɛɛ be yɔrɔba la, o kama minan minw dilanna n’a ye, u be se ka tiɲɛ ani u be mɛn kosɔbɛ.
Tagasogow: nɛrɛmuguman tablo, Sinuwa nɛrɛmuguman tablo dilanbagaw, feerekɛlaw, izini
